همسا, خمسه, دست_فاطمه, دستمریم
#اعظم_کمالی
مقالهای از خانم فرانچسکا بیجولی
#یک:#دست_فاطمه، #آنچه_هست_و_آنچه_تاریخ_میگوید.
دست فاطمه(س) یا خمسه, نمادی محبوب به شکل کف دست آدمی در سراسر خاورمیانه و شمال افریقاست که برای فرمدهی به زیورالات مورد استفاده قرار می گیرد. حتی در برخی نقاط این نماد علاوه بر تن آدمی به عنوان نشانهی شانس بر سر در خانهها نیز آویخته میشود.
در اسلام برای ارج نهادن به دختر پیامبر اسلام, فاطمه(س), نام این نشانه را #دست_فاطمه نهادند.مسیحیان اما برای قدردانی از مریم باکره, آن را #دست_مریم و یهودیان به نشانهی احترام به خواهر موسی(ع) #دست_میریام نامیدند.
استفاده از کهنترین نماد خمسه به دوران بین النهرین باستان باز میگردد.در آن روزگار #همسا نشانهای همگانی برای محافظت بود و به عنوان #طلسم به خصوص برای بانوان مورد استفاده قرار میگرفت تا از چشم بد دور مانند, دفعات باروریشان افزایش یافته دوران بارداری بیخطری را پشت سر گذارند.
.
با ظهور اسلام، این نماد برای بزرگداشت بانو فاطمه زهرا(س)، به عنوان #دست_فاطمه(س) شناخته شد. اما در فرهنگ یهود ،به خصوص سفاردیها و مزراحیها اعتقاد بر این است که پنج انگشت دست (همسا) به دارندهاش یادآوری می کند پنج حسش را در ستایش پروردگار بکار گیرد
#دست_فاطمه_س_و_افسانهی_پشت_پرده_و_پنهان_ماندهاش
نماد دست_راست_باز با افسانهای عشقی پیوند خورده که شخصیت اصلیاش بانو فاطمه(س) است, زنی بسیار احساساتی و باهوش که طبق سنن اسلامی قادر به معجزه بود.
میدانیم این بانو, همسر عقدی پسرعموی پدرش بود.شبی از شبها که فاطمه(س) در حال آشپزی بود همسرش را با زن دیگری( صیغهای) در حال ورود به خانه دید. فاطمه(س) از دیدن این صحنه چنان شوکه شدکه سهواً دستش را به جای قاشق داخل آش داغ فرو برد.فاطمه(س) گرفتار درد عشق شده از درد بزرگتر که همانا سوختن بود چیزی نفهمید.
علی(ع) در همان ابتدا متوجه اوضاع پیش آمده شد, برای التیام درد همسرش به کنارش شتافت, او نیز همراهش را فراموش کرده تن به خواستهی دلش نداد. فاطمه(س) نتوانسته بود عشقش را کنار زن دیگری ببیند و به سادگی خودش را تسلیم قوانینی کند که اسلام برای مردها در نظر گرفته است, (چرا که دین اسلام به همسرش اجازه میداد زوجهی بیشتری اختیار کند) و تصمیم گرفت در ارتباط میان آندو خدشه وارد کرده نگذارد این ماجرا چندان بر وفق مرادشان پیش رود.
فاطمه(س) اشک میریخت و قطرات اشک همچون بوسه بر شانههای علی(ع) نشسته تنش را خیس میکردند. چنین بود که علی(ع) پی به عشق بیحد همسرش برد و تصمیم گرفت آن شب از همبستری با آن زن صیغهای چشم پوشی کند.
شاید یکی از دلایل نامگذاری این سمبل در میان مسلمانان , تکرار و یاداوری همین قصه, همین عشق باشد. عشق دخت پیامبر به همسرش و بالعکس.
#سه:#معنای_سمبل_دست_فاطمه
از آنجایی که این سمبل یک دست راست باز است، در کلیهی فرهنگهای شناخته شده از قدیم تا کنون به عنوان نشانهی محافظت و پیشگیری از آن استفاده میشود، اعتقاد بر این است که باعث دفع شر شده نگاههای شیطانی و چشمزخمها را از دارندهاش دور کرده از ایجاد بیماری، مرگ و بدبختی جلوگیری میکند.
اما سمبل دست فاطمه(س) در اصل نشان دهندهی برکت, قدرت و نیروی مثبت است و فرد را از حسادت و نفوذ افکار منفی دیگران محافظت می کند
این نماد همچنین نمایانگر زنانگی است؛ بیشتر زنان مسلمان این سمبل را باور داشته معتقدند با داشتنش نه تنها شانس, ثروت و شادی به آنها روی میآورد بلکه نیروهای مهمی همچون صبر، ایمان، پشتکار و خویشتنداری نیز به سمتشان فراخوانده میشوند
در عرصهی جواهرسازی برای ساخت این نماد معمولا از نقره استفاده میشود, فلزی که نمایانگر خلوص است و خواص جادویی بسیاری دارد(گفته می شود نقره میتواند شما را از شر نیروهای شیطانی و ارواح خبیثه محافظت کرده و انرژی های مثبت را به شما فرا خواند). در برخی نقاط دنیا برای دفع چشم زخم این #آمولت را روی دیوار خانهها به رنگ قرمز نقاشی کرده یا سر در اتاقهایشان آویزان میکنند، مثلا در اتاقی که مادری باردار یا نوزادی تازه متولد شده در آن به سر میبرد.
قابل ذکر است طرح دیگری از این نماد وجود دارد که تشخیصش به عنوان دست کاری بس دشوار است چرا که شامل 5 دایره است که حول یک دایرهی مرکزی به عنوان کف دست قرار گرفتهاند.
برخی میگویند در سنن اسلامی پنج انگشت بیانگر پنج ستون اسلاماند: نماز، ایمان، زیارت خانهی خدا، صدقه و روزه.
از سوی دیگر، در بین شیعیان، انگشتهای دست فاطمه(س) نمایانگر "پنج قدیس" خانواده محمد(ص) است:محمد (ص)، فاطمه (س)، علی (ع)، حسن (ع) و حسین (ع): پنج تن آل عبا. گاهی نیز نام علی (ع) یا نام دوازده امام بر روی دست این نماد کنده کاری میشود.
و اما حکایت #چشم میان سمبل, چشم پروردگارست که مراقب دارندهی سمبل است.
در دین یهود ،گاهی به جای چشم, ستارهی داوود مینشیند. در این آئین پنج عدد مقدسی ست که یاداور کتب پنجگانهست: پیدایش ، خروج ، لاویان، اعداد و تثنیه
که با حرف پنجم الفبا و "#هو ، یکی از نامهای مبارک پروردگار پیوند خورده است.
ترجمه:
#اعظم_کمالی
مراکز فروش کتاب (هنوز مونالیزانبود که من بودم ):